Trường THPT Nguyễn An Ninh

Xuất phát từ nhiều điểm hạn chế trong việc đón xe buýt hiện nay như: dễ bị mất tuyến nếu không chịu khó quan sát, khó quan sát số tuyến xe khi trời tối, mỗi lần xe buýt ghé trạm có khả năng gây ùn tắc giao thông lớn...

Hoàng Văn Khải (Trường đại học sư phạm kỹ thuật TP.HCM) đã có ý tưởng xây dựng hệ thống đèn giao thông điều khiển bằng sóng vô tuyến dành riêng cho xe buýt, nhờ đó có thể điều tiết kịp thời để nhường đường cho xe buýt, giúp cho tài xế lái xe dễ dàng ghé trạm đón khách...

Theo Hoàng Văn Khải, hệ thống phát sóng vô tuyến công suất nhỏ được lắp ở phía trước trạm xe buýt (trên cột điện hay cột đèn, tầm khoảng 50 m), là mạch phát RF, tần số tín hiệu điều chế ASK 315 MHz, gồm 4 mã tín hiệu khác nhau từ kênh RF1 - RF4 (4 kênh phát khác nhau) cho từng tuyến xe khác nhau. Nhiệm vụ của thiết bị này là thu sóng phát ra từ xe buýt, giải mã kênh RF và chuyển thông tin đến cột đèn giao thông. Kênh vô tuyến sẽ bao gồm các biểu thị: kênh RF1 (chạy từ bến xe A đến bến xe B); kênh RF2 (chạy từ bến xe B đến bến xe A); kênh RF3 (sắp ghé trạm gần nhất); kênh RF4 (hủy việc ghé trạm). Trong đó, kênh RF1 và RF2 phát sóng liên tục trong quá trình xe chuyển động.

Phần phát sóng có thể tận dụng remote bán sẵn ngoài thị trường, loại remote này có đến 6.561 mã, tức là đủ cho 1.640 tuyến xe buýt khác nhau. Giá cả loại remote này chỉ vào khoảng 25.000 đồng/cái.

Ở trạm chờ xe buýt sẽ có cột đèn giao thông xe buýt, cột đèn này bao gồm các thành phần chính như sau: Bảng đèn LED điện tử: hiển thị được tối đa 3 mã số tuyến xe đang về phía trạm, cách trạm khoảng 100 m. Bảng ghi chú: dùng để ghi chú các tuyến xe có thể ghé ở trạm này, tuyến đường, cách sử dụng hệ thống. Bảng quảng cáo: dành cho đơn vị đầu tư cho hệ thống, đơn vị tài trợ. Bảng điều khiển: hành khách chọn tuyến cần đón bằng nút nhấn, khi xe đã được chọn, đèn báo đang đón xe sẽ sáng (đèn báo ở bảng điều khiển), báo hiệu xe tuyến trên đang có hành khách đợi.

Nguyên lý hoạt động của hệ thống như sau: khách ở trạm đón xe có mã số tuyến là 10, hành khách chỉ cần nhấn nút số 10 ở bảng điều khiển. Đèn báo đang đón xe sẽ phát sáng. Khi xe buýt chưa về đến trạm (cách trạm hơn 100 m, cách thiết bị thu hơn 50 m), thiết bị thu chưa nhận được sóng vô tuyến từ xe, bảng đèn LED chưa hiển thị mã số tuyến, nghĩa là xe chưa đến. Khi xe về gần trạm, các tín hiệu bộ thu RF sẽ nhận được tín hiệu từ xe buýt phát ra, giải mã tín hiệu, xuất ra mã số tuyến xe đang đến, hiển thị số tuyến xe đang đến ở bảng LED điện tử (màu xanh lá). Nếu tín hiệu này trùng với mã số tuyến mà hành khách đang đợi (tuyến số 10), thì bảng led điện tử sẽ hiển thị tuyến xe này đang đến và sắp ghé trạm (màu đỏ) và đèn báo đang đón xe ở tuyến tương ứng sẽ tắt. Lúc này, nhờ tín hiệu đèn báo xe ghé trạm, tài xế lái xe buýt có thể dễ dàng quyết định sẽ ghé trạm hay không, nếu không muốn ghé, tài xế chỉ việc nhấn nút RF4 để tắt đèn báo ghé trạm ở cột đèn giao thông. Cũng nhờ có đèn báo xe buýt sắp ghé trạm mà các phương tiện tham gia giao thông có thể điều tiết hướng di chuyển để hạn chế việc ùn tắc giao thông. Trong trường hợp hành khách ở trạm không đón xe này mà tài xế muốn ghé trạm, tài xế hoặc hành khách trên xe nhấn nút RF3 để bật đèn xin ghé trạm ở cột đèn giao thông.

Mỗi lần xe buýt xuất phát, tài xế xe buýt nhấn nút RF1 hoặc RF2 để phát sóng phù hợp với chiều chạy của xe. Tương tự như thế, nếu vì lý do khách quan không thể đón khách như dự định, thì tài xế nhấn nút phát sóng RF4, hủy lệnh báo xe buýt ghé trạm (mã số tuyến chuyển sang xanh), thông qua đó các phương tiện giao thông sẽ điều tiết được hướng chuyển động phù hợp, hành khách không cần phải ùa ra đường để đợi xe.

Hoàng Văn Khải cho biết, do xe buýt ở nước ta có chu kỳ hoạt động chủ yếu vào ban ngày, vì thế cũng có thể tận dụng năng lượng mặt trời cho các thiết bị hoạt động của hệ thống này.

(Nguồn: www.khoahocphothong.com.vn)